NHẬN DIỆN QUYỀN DÂN SỰ TRONG BỘ LUẬT HỒNG ĐỨC 

Quyền được sống, quyền tự do, mưu cầu hạnh phúc và các quyền tài sản, nhân dân khác cấu thành những quyền cơ bản của con người. Quá trình giải phóng đòi quyền con người là một sự nghiệp đấu tranh vừa bền bỉ, vừa cấp bách và diễn ra dưới nhiều hình thức khác nhau. Vì vậy, tổ chức Liên hiệp quốc xác định rằng, quyền con người là mối quan tâm đặc biệt và là mục tiêu hành động hàng đầu của Liên hiệp quốc.

 

Ở Việt Nam, từ rất sớm vấn đề quyền con người nói chung, các quyền dân sự nói riêng đã được đặt ra; đôi khi trở thành chủ đề nóng bỏng, cấp thiết thu hút sự quan tâm của giai cấp cầm quyền. Đó là vào những thời điểm mà toàn dân tộc đang đứng trước thách thức bởi âm mưu xâm lược từ bên ngoài hay bất ổn chính trị bên trong. Từ “Nam quốc sơn hà” trải qua “Hịch tướng sĩ và Bình Ngô đại cáo” cho đến “Tuyên ngôn độc lập” là những chặng đường dài với bao thăng trầm của dân tộc Việt trong hành trình dựng và giữ nước. Nhưng mục tiêu cuối cùng và thiêng liêng nhất của hành trình này là giải phóng dân tộc khỏi xiềng xích áp bức, khẳng định lại vị thế của người dân trong nhà nước độc lập tự cường; khôi phục lại các quyền năng “cần phải có” hay “không thể thiếu” ở mỗi con người. Vua Lê Thánh Tông thường xuyên trăn trở và nhắc nhở triều thần rằng, “Cần phải làm cho dân nhiều của cải, làm cho dân giàu”. Phát huy truyền thống này, sau khi thành lập nhà nước kiểu mới, Chủ tịch Hồ Chí Minh yêu cầu Chính phủ lâm thời cần tiến hành ngay là phải làm cho dân có ăn, làm cho dân có mặc, làm cho dân có chỗ ở,… . Như vậy, phạm trù “ăn, mặc, ở, của cải,” trở thành nội dung quan trọng nhất trong việc giải phóng con người và gắn liền với quyền con người. Đây là các quyền tự nhiên nhất và không thể thiếu ở mỗi cá nhân, kể từ khi sinh ra cũng như trong quá trình vận động và phát triển. Vì mang tính tự nhiên nên các quyền này không thể gián đoạn trong bất cứ trường hợp nào; không thể ngừng áp dụng bởi bất kỳ nguyên nhân nào. Nói cách khác, các quyền này hiện hữu hàng ngày, hàng giờ trong đời sống dân sự của con người, và chúng cấu thành các quyền dân sự của con người.

 So với các triều đại phong kiến khác của Việt Nam, vương triều Lê sơ (1428 – 1527), nhất là dưới thời vua Lê Thánh Tông (1460 – 1497) có nhiều đột phá mang tính sáng tạo và tầm vóc thời đại trong việc ghi nhân và bảo vệ các quyền con người, nhất là các quyền dân sự. Minh chứng rõ nét nhất là qua 722 điều trong Bộ luật Hồng Đức và các văn bản pháp luật khác được ban hành trong giai đoạn này. Không chỉ thừa nhận các quyền dân sự, pháp luật còn đưa ra các biện pháp cụ thể để bảo vệ và hiện thực hóa các quyền đó. Mặc dù còn nhiều hạn chế nhất định nhưng về tổng quan, BLHĐ để lại nhiều kinh nghiệm, giá trị quý báu về vấn đề quyền con người. Từ việc nghiên cứu này, chúng ta rút ra nhiều kinh nghiệm thiết thực để tham khảo, hoàn thiện các quy định về quyền con người cũng như thực tiễn bảo vệ quyền con người, mà trước hết là các quyền dân sự trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền hiện nay.

 Mặt khác, hiện nay nhu cầu dạy, học và nghiên cứu về quyền con người trong các trường đào tạo chuyên ngành luật học đang phổ biến; đồng thời hỗ trợ cho việc nghiên cứu, giảng dạy và học tốt hơn môn Lịch sử nhà nước và pháp luật Việt Nam nên chúng tôi nghiên cứu và xuất bản ấn phẩm: “Nhận diện quyền dân sự trong Bộ luật Hồng Đức” - một khía cạnh nhỏ tạo nên diện mạo Bộ luật đồ sộ nhất trong lịch sử lập pháp của dân tộc Việt.

 Hơn nữa, việc nghiên cứu và xuất bản ấn phẩm này cũng là một hình thức thể hiện tinh thần “luận cổ suy kim” về các giá trị quyền con người nói chung, quyền dân sự nói riêng; cổ vũ cho các phong trào đấu tranh vì quyền con người hiện nay. Bởi cuộc đấu trnah này vô cùng cam go, phức tạp, trải qua nhiều mất mát, hy sinh. Đặc biệt trong thế kỷ XX, sự thắng lợi của phong trào đấu tranh vì con người, trong đó bao hàm quyền bình đẳng nam và nữ được thừa nhận không chỉ ở các học thuyết, quan điểm mà đã được bảo đảm bằng những quy định của pháp luật quốc gia và quốc tế.

Các bạn có thể tham khảo sách tại thư viện

Trường Trung Cấp Nghề Nhân Đạo

Mã sách: LU000258.

 
 
 

Đăng ký online

FAPAGE

Liên kết các tổ chức hỗ trợ học nghề

 

 

 

Ảnh Hoạt Động

Vidéo clip

Thống kê

  • Hôm nay: 
  • Tất cả: